Sự khác nhau giữa đọc văn bản trên mạng Internet và đọc sách

04:36 CH @ Thứ Tư - 08 Tháng Chín, 2021

Nói sinh viên không đọc sách không có nghĩa là họ không hề đọc chữ viết. Ngược lại, họ còn đang đọc một lượng rất lớn. Đa phần là họ đọc trên mạng Internet và trên mạng xã hội.

Cũng có người sẽ đưa ra lý lẽ “Cho dù không đọc sách đi nữa thì đọc trên mạng cũng tốt chứ sao?”.

Nếu như ai đó nói “Chẳng phải mọi thứ đều có trên Internet rồi sao?”, thì có lẽ là đúng như thế thật. Mạng Internet được cập nhật một lượng thông tin khổng lồ mỗi ngày, không chỉ là các tin tức mới nhất mà còn có cả các câu chuyện Đông Tây kim cổ, sự phân tích và phản ứng đối với chúng. “Aozora Bunko” là trang web mà mọi người có thể đọc miễn phí các tác phẩm đã hết hạn bản quyền.

Vì vậy, ý kiến cho rằng không cần phải cất công đọc sách mà chỉ cần đọc trên mạng Internet cũng không có gì sai cả.

Tuy nhiên, giữa đọc trên mạng Internet và đọc sách có sự khác biệt lớn. Đó là “cách thức tiếp cận”.

Ở trên mạng Internet, khi muốn đọc gì đó thì thay vì hướng về nội dung nào đó và đọc thật chậm rãi, người ta sẽ đọc lướt qua hết cái nọ tới cái kia trong thời gian ngắn. Ánh mắt của họ sẽ hướng về những thứ hấp dẫn và bắt mắt hơn. Ngoài một lượng lớn thông tin, mạng Internet còn tràn ngập các câu cửa miệng và hình ảnh. Vì thế, thời gian hướng về một nội dung sẽ mỗi lúc một ngắn đi.

Gần đây, chúng ta còn có thể nghe nhạc thông qua Internet và với “cách thức tiếp cận” trên Internet, chúng ta không thể nào nghe khúc dạo đầu. Chúng ta sẽ không thể kìm nén được mình và sẽ liên tiếp tìm kiếm các tác phẩm khác. Vì vậy, tôi đã được nghe về cách thức sáng tác các ca khúc mở đầu đột ngột bằng điệp khúc từ một nghệ sĩ nọ.

Có nghiên cứu chỉ ra rằng năng lực tập trung của người hiện đại đang suy giảm. Theo công bố của Microsoft năm 2015, “Attention span” của con người (thời gian có thể tập trung vào một việc) chỉ là 8 giây, ngắn hơn 4 giây so với 12 giây năm 2000 và ngắn hơn cả mức 9 giây của cá vàng hiện nay.

Đây chắc hẳn là do ảnh hưởng của Internet. Đặc biệt, theo một ý nghĩa nào đó, đây là kết quả “thích ứng” của việc phổ cập điện thoại thông minh, thường xuyên tiếp cận nhiều thông tin khác nhau bằng điện thoại và tiến hành trao đổi ngắn bằng mạng xã hội.

Giới trẻ đọc một lượng lớn thông tin trên mạng Internet. Ảnh: pxhere.


Thời đại không còn “độc giả”

Như vậy, “đọc thông tin trên Internet” và “đọc sách” là hai hành vi hoàn toàn khác nhau. Khi đọc các văn bản trên mạng Internet, chúng ta không phải là “độc giả” mà là “người tiêu dùng”. Khi đó, chúng ta nắm quyền chủ đạo và lựa chọn những thứ hấp dẫn hơn. Đó là tình trạng chúng ta liên tiếp ném bỏ vì “không có cái này”, “buồn tẻ” và tiêu thụ cái kia vì nó “thật thú vị”.

Không chỉ tiêu thụ mà chúng ta còn khó có thể tích lũy. Tuy chúng ta hối hả tiếp cận thông tin nhưng lại có chút chao đảo và không giữ lại được gì cho bản thân. Khi đó, tuy chúng ta có trầm trồ “A! Ra vậy” nhưng rồi lại quên bẵng đi ngay. Rất có thể chúng ta thường xuyên được tiếp cận các thông tin hời hợt nhưng lại không thể “làm sâu sắc cuộc đời mình”.

Đây là vấn đề thuộc về thái độ hơn là vấn đề thuộc về thông tin hay công cụ. Khi chúng ta kính trọng tác giả và nghĩ “Nào, hãy đọc cuốn sách này nào”, thì chúng ta sẽ có thể ngồi xuống và chậm rãi lắng nghe. Chúng ta sẽ ngồi trong căn phòng bốn chiếu rưỡi dành cho hai người và lắng nghe câu chuyện kéo dài bất tận.

Cho dù có gặp phải một tình tiết hơi tẻ nhạt, chúng ta cũng không thể dễ dàng né tránh mà sẽ cố gắng chịu đựng và tiếp tục lắng nghe câu chuyện.

Nếu người đối diện là tác giả thiên tài thì có khi chúng ta sẽ vội vàng nói “tôi muốn nghe phần tiếp theo” và đọc sách không tiếc cả thời gian ngủ, phải không nào?

Tuy nhiên, nếu như chúng ta liên tục nghe câu chuyện chỉ có hai người từ Dostoevsky trong ba tháng, hẳn là phần lớn mọi người đều muốn bỏ chạy (nhưng sẽ vô cùng tuyệt vời nếu ta thử làm điều đó). Trên thực tế, mọi người đều đang chạy trốn.

Nếu như không chạy trốn mà nghe câu chuyện tới cùng thì sẽ thế nào? Điều đó sẽ khắc sâu như một “trải nghiệm”. Đọc sách chính là “trải nghiệm”. Trên thực tế, có người cho rằng hoạt động của bộ não khi đồng cảm với các nhân vật xuất hiện trong lúc đọc sách cũng rất gần với hoạt động của bộ não khi trải nghiệm.

Trải nghiệm có ảnh hưởng tới việc hình thành nhân cách. Chắc hẳn rồi các bạn cũng sẽ có những trải nghiệm khiến bản thân nghĩ rằng “trải nghiệm ấy đã đắp bồi nên bản thân mình hiện tại”.

Kể cả những trải nghiệm cay đắng, khổ đau cũng giúp các bạn hiểu được cảm xúc của con người, và nhờ việc vượt qua nó mà các bạn trở nên tự tin, mạnh mẽ. Khi bị bệnh nặng và cảm nhận được sự lớn lao của sinh mệnh, người ta sẽ coi trọng những phút giây hiện tại và có sự thay đổi về nhân cách.

Trải nghiệm của một cá nhân sẽ có giới hạn nhưng người ta có thể có trải nghiệm gián tiếp nhờ đọc sách.

Nhờ đọc sách, con người có thể làm sâu sắc nhân sinh quan, thế giới quan, làm phong phú trí tưởng tượng và nâng tầm nhân cách.

Cũng có người nói rằng trải nghiệm thực tế quan trọng hơn đọc sách. Đương nhiên trải nghiệm thực tế rất quan trọng rồi. Tuy nhiên, tôi cho rằng đọc sách và trải nghiệm không hề mâu thuẫn. Cũng có khi nhờ đọc sách mà bản thân có động lực “mình muốn trải nghiệm cái này”, hơn nữa còn có thể nhận ra ý nghĩa của những trải nghiệm mà bản thân không thể biểu đạt bằng ngôn ngữ.

Đọc sách giúp bạn có nhiều trải nghiệm gấp hàng chục lần trải nghiệm thực tế.

Trong cuốn sách này, dựa trên tiền đề “Đọc sách làm sâu sắc nhân sinh”, tôi sẽ nói về chủ đề “Trong khi vẫn sử dụng Internet và mạng xã hội, chúng ta nên đọc sách gì và đọc như thế nào?”. Nếu nó giúp cho cả người thích đọc sách và những người gần đây không mấy khi đọc sách lần nữa phát hiện ra sự tuyệt vời của việc đọc sách thì tôi sẽ cảm thấy vô cùng hạnh phúc.

Nội dung liên quan

  • Chia sẻ về tủ sách 1500 quyển và cách đọc sách

    20/04/2020Nguyễn Thái KhâmMình nghiện mua sách và đọc sách. Đó là khẳng định đầu tiên :3. Bước chân vào con đường “nghiện ngập” này từ năm 1998 khi mà trên đường đi học về là khá nhiều nhà sách cũ...
  • Review sách “Trí tuệ giả tạo – Internet đã làm gì chúng ta”

    17/05/2019Sử dụng Internet càng nhiều, chúng ta sẽ càng tư duy theo cách và mục đích Internet được thiết kế ra và vận hành : nhanh hơn, nhiều hơn, ngắn hơn, ít kiên nhẫn hơn. Cuối cùng chúng ta dần trở thành một cỗ máy xử lý thông tin bằng xương bằng thịt.
  • Internet đang ăn mòn trí nhớ của chúng ta?

    08/01/2019Có tới 71% các vị phụ huynh không thể nhớ nổi số điện thoại của con mình.
  • Ralph breaks the Internet - Bản chất của Internet và con người

    04/12/2018Mai ThụyRalph breaks the Internet (tạm dịch: Ralph phá đảo Internet) có thể chỉ là một phim hoạt hình vui nhộn cho trẻ thơ, nếu không có những phiếm dụ sâu xa về sự thay đổi của con người trước Internet...
  • Mua sách vứt đi - cách đọc được nhiều sách hơn

    27/09/2018Nguyen AnBài viết trước nói về các mục đích khác nhau của đọc sách, cũng như vấn đề mua xong mà không đọc, hoặc đọc xong mà vẫn trôi kiến thức. Hôm nay, mình giới thiệu quy trình đọc sách mà tôi đang áp dụng. Nó không những giải quyết được hai vấn đề trên, mà còn là qui trình đọc sách hiệu quả nhất Việt Nam...
  • Những thống kê lý thú về sử dụng Internet

    05/04/2018Không ai phủ nhận ích lợi của Internet. Nhưng nếu tại công sở, nhân viên không hạn chế việc riêng vô bổ trên mạng, người chủ không có biện pháp quản lý và kiểm soát thì sẽ gây lãng phí lớn. Những kết quả điều tra dưới đây có thể sẽ báo cho các công ty biết nhân viên của mình đang làm gì trên net...
  • Cách đọc sách để thu được hiệu quả tối đa

    23/10/2017Đọc sách có vẻ là một việc khá dễ thực hiện đúng không? Và điều này đúng trong một số trường hợp. Nếu bạn chỉ đơn thuần đọc với mục đích giải trí hay giết thời gian thì chắc chắn việc đọc sách sẽ trở nên rất dễ dàng. Tuy nhiên, có một kiểu đọc khác đòi hỏi chúng ta phải nỗ lực...
  • “Bộ não khi đọc” trong thời đại kĩ thuật số: Khoa học của giấy và màn hình

    07/08/2017Những máy đọc sách điện tử và tablet đang ngày càng trở nên phổ biến khi công nghệ phát triển, nhưng các nghiên cứu cho thấy rằng đọc trên giấy vẫn có ưu điểm riêng...
  • Lá thư cũ của Tân Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ gửi những ai ‘không có thời gian đọc sách’

    03/01/2017Thiện Tâm biên dịchSau đây chúng ta cùng xem lại lá thư khá nổi tiếng của vị Tân Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ gửi những ai “quá bận rộn không có thời gian đọc sách” vào năm 2004...
  • Hội chứng lượt người xem

    15/11/2016Drovak (PC Magazine)Chúng ta hy vọng web không biến thành một cuộc tranh luận bất tận về tính phổ biến vốn chỉ được đánh giá bởi lượt truy cập của chúng. Nói cách khác, những gì tôi định viết là về… Britney Spears và làm thế nào mà tóc cô ta mọc quá nhanh như thế...
  • Bộ sưu tập: 100 cuốn sách nền tảng nên đọc

    27/09/2016Hà Thủy NguyênBook Hunter xin phép được gợi ý đến bạn đọc một Bộ sưu tập 100 cuốn sách nền tảng mà mỗi người nên đọc. Những cuốn sách này không quá khó đọc và cũng không đi vào chuyên môn sâu, nhưng vẫn đảm bảo tính học thuật và hàn lâm...
  • Internet sẽ tiêu diệt văn hóa đọc?

    02/07/2016Minh TuấnInternet là phát minh vĩ đại của nhân loại. Song, nó cũng tác động không nhỏ đến văn hóa đọc truyền thống. Liệu sách, báo in sẽ tồn tại?
  • 8 điều thú vị khiến bạn muốn đọc sách ngay hôm nay

    03/06/2016Phạm Ngọc Anh dịchMặc dù nhiều người thích đọc sách báo online hoặc đọc thông tin trên Facebook nhưng vẫn có rất nhiều lý do để bạn chọn cho mình một cuốn sách. Thói quen đọc sách có liên quan đến một loạt các lợi ích cho sức khỏe và tinh thần của bạn...
  • Internet và các vấn đề về ngôn ngữ và tư duy

    07/04/2016Linh Hanyi phỏng vấn nhà văn Hà Thủy NguyênSố đông luôn luôn bị “lôi đi” theo một cách nào đó. Nếu ở thời trước người ta bị “lôi đi” bởi những lời hứa hẹn lý tưởng, những giấc mơ về cuộc sống thiên đường, đến thời đại Internet, việc tương tác liên tục khiến tư duy con người bị phân mảnh, thông tin bị nhiễu loạn kinh khủng, một ngày không biết có bao nhiêu tin tức, nên người ta cần một cái gì đấy đập thẳng vào mặt, thật sốc, thật scandal...
  • 9 mẹo giúp cải thiện thói quen đọc sách

    10/03/2016Phương LyBạn yêu và hiểu tầm quan trọng của văn hóa đọc nhưng lại chật vật với việc kết thúc trọn vẹn một cuốn sách? Bài viết này chính là thứ bạn cần để tạo thói quen đọc sách tốt hơn...
  • Giới trẻ và hội chứng Internet

    18/01/2016Hoàng Đức NhãMặt trái của việc sử dụng Internet trong giới trẻ và thực tế đáng buồn là tình trạng đó vẫn đang diễn ra và có dấu hiệu phát triển mạnh thành “hội chứng Internet”...
  • Sách và Internet ai thông thái hơn

    01/10/2015Cuối tháng 10/2002, Hội thảo “Đọc sách và xuất bản sách ở các nước Đông Á ngày nay” do tạp chí The books and the Computer tổ chức đã diễn ra ở Yonago và Tokyo (Nhật bản), với sự tham gia của các chuyên gia trong lĩnh vực xuất bản ở các nước Đông Á (Đài Loan, Nhật, Hàn Quốc và Trung Quốc). Một trong các câu hỏi được đặt ra tại hội thảo này là: Phải chăng ngày nay giới trẻ đã đánh mất thói quen đọc sách? Câu trả lời của các đại biểu về trường hợp của đất nước mình có thể khiến chúng ta liên tưởng đến Việt Nam.
  • Giới trẻ hào hứng với trào lưu Book bucket challenge: Thách nhau điểm sách

    08/11/2014Nguyễn LiênTrào lưu Ice bucket challenge “dội nước đá” làm mưa làm gió trên các trang mạng xã hội đang dần lắng xuống, giới trẻ Việt Nam lại rộ lên trào lưu Book bucket challenge...
  • Internet làm chúng ta ngu đi?

    18/04/2014Khi Nicholas Carr bắt tay viết quyển sách về đề tài liệu Internet có hủy hoại khả năng tư duy của con người hay không, ông đã hạn chế tối đa hoạt động trên mạng, chỉ kiểm tra thư điện tử, tắt hẳn các tài khoản Twitter và Facebook...
  • Đọc sách thời... công nghiệp

    16/08/2009Huỳnh Bửu SơnMột nhà doanh nghiệp, bạn tôi tâm sự: “Hồi nhỏ tôi là một con mọt sách. Tôi đọc ngấu nghiến mọi quyển sách tôi vớ được. Anh có tin không? Có khi mỗi ngày tôi nuốt trọn một quyển sách dày 200 trang. Tôi đọc đủ thứ, từ chuyện cổ tích, truyện Tàu đến tiểu thuyết ta, tiểu thuyết Tây, cả đến kinh Phật và kinh Thánh. Còn bây giờ thú thật với anh, tôi không còn thì giờ để đọc sách. Nói xin lỗi anh đừng cười, tôi chỉ còn thời gian đọc lơ mơ vài trang sách trước khi đi ngủ. Có khi chưa đọc được một trang sách đã ngủ thiếp đi rồi....” Và anh than thở :”Hồi trẻ, trong đầu mình còn có tư tưởng, chứ bây giờ ... nó chỉ còn có những con số thôi, anh ạ!”...
  • “Yến tiệc” từ Internet hết thời miễn phí?

    24/03/2009Anh Nguyễn, Theo EconomistNgười dùng đã quá quen với những bữa tiệc bày sẵn trên mạng với đủ hương vị: tin tức, trích dẫn thông tin, âm nhạc, e-mail và thậm chí là internet tốc độ cao. Tuy nhiên, các công ty dotcom không còn muốn cung cấp miễn phí nữa và bắt đầu tính phí dịch vụ...
  • Google buộc luật bản quyền phải thay đổi?

    28/04/2007Thục PhươngTháng 12.2004, Google công bố một dự án mang tên Google Book, với tham vọng vươn tới thư viện của các trường đại học hàng đầu để scan và số hoá tất cả những tri thức chứa đựng trong những cuốn sách ở đó và đưa lên mạng. Dự án này hứa hẹn sẽ làm cho mọi cuốn sách in được truy cập như là một website bình thường...
  • Đọc sách thời bận rộn

    20/06/2006Lam ĐiềnNhà báo Công Khanh có thói quen đọc sách mọi nơi mọi lúc. Với anh, đọc sách khi đang ngồi xe đò, khi đang chờ tàu ở sân ga, thậm chí đọc khi ngồi sau người bạn trên xe máy trong một hành trình dài... cũng là điều bình thường...
  • Internet: Bắt đầu cuộc cách mạng thứ hai

    06/11/2005Bá ChínhThời đại Internet đang dịch chuyển những trào lưu mới trong xã hội và đặt ra những thách thức lớn lao cho các ngành công nghiệp truyền thống.
  • xem toàn bộ